image

PeyamaKurd - Başkan Joe Biden, 14 Haziran'daki NATO zirvesinde (Türk liderle) bir araya geldiğinde, Türkiye'nin berbat insan hakları sicili ve bölgedeki saldırgan davranışları hakkında endişelerini dile getirecek. Türkiye'nin silahlı kuvvetlerini ve cihatçı paralı askerlerini Suriye, Libya ve Dağlık Karabağ'a konuşlandırması konusu yüksek öncelik.

Türkiye'nin Irak'ın toprak bütünlüğünü hiçe sayması da gündemde. Türkiye, Irak Kürdistanı'ndaki Kürtleri ve Hristiyanları hedef alarak Irak'ın toprak bütünlüğünü ihlal ediyor ve bölgesel bir yangının tohumlarını ekiyor.

Türkiye'nin güvenlikçi devleti, 1980'lerden beri PKK'yi hedef alarak en az 40 bin kişinin ölümüne neden oldu. Türk savaş uçakları ve Bayraktar silahlı insansız hava araçları (SİHA), Kuzey Irak'ın Kandil dağlarındaki PKK üslerini düzenli olarak bombalıyor. Türkiye Büyük Millet Meclisi, PKK savaşçılarının kökünü kazımak ve üslerini imha etmek amacıyla sıcak takip operasyonlarına izin verdi. Türk birlikleri düzenli olarak sınır ötesi operasyonlar gerçekleştiriyor.

"Erdoğan, uzlaşma yerine Kürtler üzerindeki baskıyı artırıyor"

Biden, Erdoğan'a PKK ile çatışmanın askeri bir çözümünün olmadığını hatırlatacak. Kürtler daha önce bir “Büyük Kürdistan”ı desteklerken, bugün Türkiye içinde daha fazla siyasi ve kültürel haklar talep ediyorlar. Kürtler, hukukun üstünlüğü yoluyla korunan ve teşvik edilen daha fazla azınlık hakları gözeten bir Türkiye'nin AB üyeliğini destekliyorlar.

Ancak Erdoğan, uzlaşma yerine Kürtler üzerindeki baskıyı artırıyor. Hükümet, acımasız güvenlik önlemlerine ek olarak, geçtiğimiz günlerde Kürt yanlısı Halkların Demokratik Partisi'ni (HDP) kapatmak için bir dava açtı. HDP eşbaşkanları Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ gibi önde gelen Kürt siyasetçiler, terör örgütünü destekledikleri iddiasıyla hapse atıldı. Demokratik olarak seçilmiş çok sayıda Kürt belediye başkanının yerini hükümet yanlısı “kayyımlar” aldı.

Biden, diğer siyasi tutukluların yanı sıra Demirtaş ve Yüksekdağ'ın da serbest bırakılmasını talep etmelidir. Ayrıca Kürt sorununun askeri yollardan çözülemeyeceğini de vurgulaması gerekir. ABD, PKK ile diyalogun daha ileri bir düzeye götürülmesi için uluslararası kolaylaştırıcı bir rolü desteklemelidir. Kürt sorununu çözmenin en iyi yolu arabuluculuktur.

1990'larda Türk yetkililer ABD'nin, Irak Kürdistanı'nda bağımsız bir entite oluşumunu yönettiğine inanıyorlardı. Kuzey Irak'ta Kürtlerin çoğunlukta olduğu topraklardan söz ederken “Kürdistan” demeyi dahi reddediyorlardı. Erdoğan uzlaşıya sırtını dönmüş, sınırları içindeki Kürtleri bastırmış ve mücadeleyi bölgedeki diğer Kürtlere taşımıştır.

"ABD Kürdistan Bölgesi üzerinde uçuşa yasak bölge uygulamalı"

Türkiye'nin Kürdistan Bölgesi'ne yönelik son saldırısı 50 köyü yok etti ve binlerce Kürt’ü yerinden etti. Irak Hükümeti ve Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nin itirazlarını dikkate almayan Türkiye, PKK ile mücadele bahanesiyle Irak topraklarında 41 askeri üs ve karakol inşa etti.

Türk savaş uçakları, yaklaşık 13 bin Kürdün yaşadığı BM'nin Mahmur Mülteci Kampını hedef aldı. F-16'lar ve insansız hava araçları, IŞİD'in Ezidilere yönelik soykırımından kurtulmaya çalışan Sincar bölgesine de saldırdı. Ninova düzlüklerindeki Hristiyan toplulukları da saldırıya uğradı.

Türkiye bombalamaya devam ederse, ABD Kürdistan Bölgesi üzerinde uçuşa yasak bölge uygulamalı. Biden ayrıca Erdoğan'ı Kerkük eyaletindeki Sünni Türkmen milisler ve Ninova’daki Sünni Arap milis güçleri gibi vekillerle El Nusra ve diğer El Kaide bağlantılı kurbanların kafalarını kesen cihatçı paralı askerleri desteklemeyi bırakması konusunda uyarmalı.

Saddam Hüseyin'i ortadan kaldırma rolü göz önüne alındığında, ABD'nin Irak'ı istikrara kavuşturma konusunda özel bir sorumluluğu var. Irak, Bağdat'taki olayları etkileyen İran destekli milislerle yeterince zorluk yaşıyor. Biden, ABD'nin Türkiye de dahil olmak üzere cephe hattındaki herhangi bir devlet tarafından Irak'ın toprak bütünlüğünün ihlal edilmesine karşı çıkacağını açıkça belirtmelidir.

Biden, Türkiye'nin bölgesel ihlalleriyle ilgili olarak kurallara dayalı uluslararası düzene saygısızlık da dahil olmak üzere, uzun bir endişe listesine sahip. Washington Kürt Enstitüsü, Biden-Erdoğan görüşmesi için öneriler geliştirmek üzere 8 Haziran'da bir uzmanlar paneli gerçekleştiriyor. Amerika'nın Irak'taki en iyi dostları olan Iraklı Kürtleri savunmak bir öncelik olmalı.


 

David Phillips  Ahval